تبلیغات
نماز ارتباط بامحبوب - تاثیر نماز بر سلامت جسمی كودكان
نماز ارتباط بامحبوب
نماز زینت مومن است
یکشنبه 3 فروردین 1393 :: نویسنده : سیدمحسن چاوشی

و أمر اهلك بالصلوه واصطبر علیها

و خانواده ات را به نماز و صبر نمودن بر آن امر كن ( سوره مباركه طه ـ آیه شریفه 132 )

پزشكان اطفال ضرب المثل مشهوری بدین مضمون دارند كه “ كودكان ” هرگز بزرگسالان كوچك نیستند. بدین معنا كه عوالم روانی وحتی جسمی كودكان به كلی متفاوت از بزرگسالان است و جا دارد حتی آنها را نوع دیگر از انسان به حساب آوریم و در بعد بررسی فواید پزشكی نماز ، نكات متعددی را به سلامتی كودكان ، جدای از بزرگسالان اختصاص دهیم. اما از آنجا كه بنا را بر اختصار گذاشته این تنها طی دو نكته و به گونه ای فهرست وار ، از برخی تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم نماز بر سلامت جسمی و روانی كودكان ، سخن می گوییم .

سلامت كودكان ، از آرزوها و ایده آلهای همه جوامع بشری است و از این رو مجامع بین المللی متعددی با قصد حمایت از سلامتی و كمك به پیشرفت كودكان ، بوجود آمده اند . اما آنچه كه كمتر مورد توجه همه این مجامع بوده است ، شاید توجه به نقش بی نهایت عمیق دستورات دینی در ایجاد سلامتی اطفال باشد .

بعنوان مثال حدود دو دهه پیش ، مجامع علمی جهان ، شیرمادر را برای شیرخواران ، بی كفایت تشخیص دادند و اقدام به تهیه شیر خشكی كه گمان می بردند ، مفیدتر از شیر مادر است ، نمودند و انواع و اقسام شیر خشك را با تبلیغات وسیع بر له آنها و علیه شیر مادر ، به بازار فرستادند ، این در حالی بود كه از قرنها پیش در آیات استوار قرآن از جمله آیه شریفه 233 از سوره مباركه بقره و آیه 12 از سوره مباركه لقمان ، چند بار تاكید بر استفاده از شیر مادر ، آن هم تا دو سال شده بود . با این وجود بسیاری از مادران ( از جمله حتی مادران مسلمان ) ، گول تبلیغات علمی را خوردند و به كودكان خود به جای حیاتی ترین و سلامتی بخش ترین ماده غذایی كه توسط آفریدگار هستی تولید و توصیه شده بود ، شیر خشك بی خاصیت و بسیار مضر ساخت انسانها را خوراندند .

اما با پیشرفت بیشتر دانش و تجهیز بیشتر آزمایشگاههای علمی ، چند سال بعد برخی برتریهای شیر مادر ،روشن شد و این بود كه دامنه تبلیغ علیه آن محدود تر شد و علم نسبی بشر اعلام كرد : “ شیر مادر ، تا حداقل 6 ماه مفیدترین ماده غذایی برای كودكان است ” كه این دستور نیز هنوز ، با دستور قرآنی ، كمی متناقض به نظر می رسید ، تا این كه آخرین تلاشهای بشر برای شكافتن هر چه بیشتر محتویات شیر مادر و شناسایی اجزای آن به نتیجه رسید و كار بدانجا كشید كه سرانجام در سالهای اخیر ، علم به این حقیقت اعتراف كند كه : شیر مادر ، آن هم تا دو سال ، ضروری ترین ، اساسی ترین و حیات بخش ترین نیاز كودك به شمار می آید و محرومیت كودك از شیرمادر ، او را در معرض طیف بسیار وسیعی از بیماریهای جسمی و روانی ، قرارمی دهد . و آیات شكوهمند قرآن و فرمایشات معصومین (ع) در این مورد همچنان استوار و درخشان بر جای خود بود .(1)

با این قیاس ، می توان نتیجه گرفت وقتی كه یكی از ساده ترین دستورهای قرآنی غنایی تا بدین حد مثلا “ در تامین سلامت كودكان دارد ، دستورات مؤكد و مكرر آن ( مثل نماز ) دیگر تا چه پایه ای مفید و سودمندند .



واقعیت این است كه سودمندی “ نماز در سلامت جسمی كودكان ، بوضوح قابل مشاهده است . از جمله این كه با پایبندی به نماز در جامعه می توان به راحتی با آن گروه از بیماریهای مادرزادی بسیار شایع در نوزادان كه بر اثر فسادهایی مانند اعتیاد ، الكلیسم ، بیماریهای مقاربتی و .. بوقوع می پیوندد ، وداع نمود . “ كودك آزاری “ كه بخش مهمی از علل بستری و مراجعه كودكان به مراكز پزشكی و روانپزشكی را تشكیل می دهد ، در پرتو نماز و در جامعه نمازگزار ، بی معنی به حساب می آید . عفونت های گوناگونی كه در كودكان ایجاد بیماری می كنند توسط نماز تعدیل می شوند بعنوان مثال به اثبات رسیده است كه بخش مهمی از مرگ و میر نوزادان در بدو تولد به دلیل تماس با بدن آلوده اطرافیان ( از جمله دستهای آنها ) است . كه طهارت دائمی ناشی از نماز می تواند یك عامل مهم پیشگیری از این قبیل مرگها باشد . كه اگر به این قبیل مثالها ، فواید دیگری ناشی از زندگی یك كودك ، درر خانواده های مذهبی را ، اضافه بكنیم ، مثلا “ به سنت حسنه ختنه اطفال ، كه خطر عفونتهای ادراری را در آنها تا یكصد برابر ، كاهش می دهد و یا عادت پیدا كردن به مسواك و .. را اضافه نماییم خواهیم دید كه چگونه تعالیم اسلامی ، كودكان را در معرض سلامتی جسمانی قرار می دهد. یا این كه آموزش وضو به كودكان ، كه در واقع نوعی آموزش پاكیزگی و طهارت به آنهاست و از آنجا كه بخش عمده ای از بیماریهایی عفونی شایع در اطفال از جمله حصبه ( تیفوئید ) ، فلج اطفال ، هپاتیت a و .. از طریق مدفوعی ـ دهانی ( fecal - oral) انتقال می یابند ، می توان با بهره از طهارت ناشی از نماز ، از میزان بروز و شیوع این بیماریها به شدت كم نمود ، همانطور كه امروزه در ممالك پیشرفته غربی ، آموزش شستن دستها قبل از صرف غذا ( كه اتفاقا “ با اوقات نماز ، تقریبا ” مقارنت دارد ) از اصول اولیه ای است كه به اطفال ، در مدارس ابتدایی ، آموزش داده می شود .

علاوه بر محاسن جسمی بسیار متعددی كه از زندگی یك كودك در یك خانوداه مومن و نمازگزار ، برای او حاصل می شود ( از جمله این كه مادر با تقوی و مومن كودك ، با اقتدای به قرآن و سخن معصومین (ع) كودكش را تا دو سال كامل شیر می دهد و این وظیفه بی نهایت بزرگ را به بهانه های پوچ و واهی ، از جمله اشتغال در بیرون منزل و .. رها نمی كند و در نتیحه كودك خود را در مقابل طیف بسیار وسیعی از بیماریهای مرگبار جسمی و روانی و انحرافات و اعتیادات و .. در آینده ایمن و واكسینه می كند ) (2) . می توان بدین نكته مهم نیز توجه نمود كه ملكه شدن عادت حسنه نماز ،در كودك صرفنظر از عظمتهای عبودی بیشمار آن و صرفا ” از دیدگاه پزشكی ، به خاطر محاسن بهداشتی و طبی بیشماری كه بر نماز مترتب است ( و ما به قسمت كوچكی از آنها در این مجموعه مقالات اشاره كرده ایم ) سبب خواهد شد كه همه این محاسن بیشمار در آینده ،كودك را همراهی كند و او را در راه ساختن زندگی سالم و موفق یاری دهد .

 

تاثیر نماز ، بر سلامت روانی كودكان

رب اجعلنی مقیم الصلوه و من ذریتی ربنا و تقبل دعاء

پروردگارا ! من و فرزندانم را اقامه كنندگان نماز قرار ده و دعای مرا قبول فرما . سوره مباركه ابراهیم ـ آیه شریفه 40

عبارت مشهور “ العلم فی الصغر ، كالنقش فی الحجر ” ( دانش در كودكی ، مانند نقش پایدار در سنگ است ) ، امروزه با پیشرفت دانش پزشكی و روانپزشكی و بخصوص با پیدایش “ روانكاوی توجیه كامل علمی پیدا كرده است .

روانشناسی مدرن ، با تداعی از مكتب روانكاوی فروید و نظریات “ ژان پیاژه ” ، “ جان باولف ” و بسیاری از دانشمندان دیگر ، به ما می گوید كه مهمترین دوران زندگی بشر كه بوجود آورنده شخصیت نهایی او ، خواهد بود ، دوران كودكی است . بر این اساس هر قدمی كه در جهت ایجاد سلامت روانی اطفال برداشته شود ، به نوبه خود سبب ایجاد جامعه ای سالم و موفق خواهد شد .

اما بزرگترین موهبتی كه ممكن است در جهت ایجاد سلامت روانی نصیب یك طفل نورسیده گردد ، پای گذاشتن او در خانواده ای مومن و نمازگزاراست .

تعالیم آیین حیات بخش اسلام كه حتی كوچكترین مسائل بشری را بدون پاسخ نگذاشته است ، از همان بدو تولد نوزاد برای او برنامه ها و روشهای متعددی دارد ، كه عمل به آنها ضامن سعادت و سلامت همیشگی انسان است .

از جمله در بعد سلامت روانی ، آیین اسلام به والدین و بخصوص پدر ، مؤكدا حكم كرده است كه مثلا نام نیك بر بچه بگذارند (3) و امروز علمای روانشناسی متفقا به این نتیجه رسیده اند كه چگونه نام یك كودك در شكل گیری شخصیت او ، تاثیر گذار است و چگونه یك نام بد ممكن است موجبات تحقیر كودك ( مثلا تمسخر او توسط همسالان ) و در نتیجه تزللزل شخصیتش گردد و یا هنگامیكه روانكاوی در قرن بیستم ، حكایت از حضور تظاهرات نهفته اما مقتدر جنسی در وجود اطفال می كند . آن گاه مفهوم عمیق آن بخش عظیم از احادیث و روایات معصومین (ع) كه مثلا “ بوسیدن دختران توسط مرد نامحرم را بعد از 5 ، 6 سالگی منع كرده اند ، یا اجازه نداده اند كودك برهنه در كنار كسی بخوابد و …. روشن می شود .(4)

در هر صورت كودكی كه در خانواده مومن و نمازگزار بدنیا می آید و زمزمه حیات بخش “ اذان ” و “ اقامه ” در گوش راست و چپش نخستین نغمه زندگی او می گردد ، كودكی است كه گام در مسیری سعادت بخش گذاشته است .

تغذیه كودك تا دو سال بوسیله شیر مادر و بهره مندی كامل او از آغوش پر مهرش ، كه یك موهبت اسلامی است به او ایمنی محیر العقولی در مقابل بخش عظیمی از بیماریهای روانی می بخشد ، مثلا احتمال اضطراب یا افسردگی كه بر اثر جدایی از مادر به وقوع می پیوندد ، بسیار كم می شود. با این كه امروزه روشن شده است اكثر كسانی كه به دام مهلك اعتیاد گرفتار می آیند كسانی هستند كه در كودكی ، از شیر و آغوش مادرانشان محروم بوده اند .(5)

شیوع اسكیزوفرنی كه خطرناكترین و مهلك ترین بیماری در روانپزشكی است در بچه های خانواده های مسلمان و نمازگزار به شدت كاهش دارد ، چرا كه علم امروز ثابت كرده است كه بروز اسكیزوفرنی ، ارتباط معنی داری با وجود سیستم زن سالاری در اداره خانواده ها دارد (6) ،كه مسلما “ در خانواده های نمازگزار ، با رعایت اصول درخشان قرآنی ، از قبیل ( الرجال قوامون علی النساء) و رد صریح و قاطع سیستم شوم “ زن سالاری‌” ، قدم بزرگی در جهت كاهش میزان ابتلا به این اختلال برداشته می شود .

همچنین درباره آثار مثبت و متعدد ، قانون مؤكد اسلامی مبنی بر آزاد گذاشتن كامل كودكان تا سن 7 سالگی و پرهیز از تنبیه و ایجاد محدودیت ننمودن برای آنها ، می توان تعمق بسیار نمود .

هر چند كه درباره تاثیر زندگی كودك ، در یك خانواده نمازگزار در كاهش میزان ابتلای او به عوارض روانی ( كه از آثار غیر مستقیم نماز بر سلامت روانی اطفال است ) بسیار می توان سخن گفت و بخصوص به تاثیر نماز در اختلالات روانی مختص اطفال كه بخش قابل توجهی از كتب روانپزشكی را تشكیل میدهند ، اشاره كرد ، اما از آنجا كه بنا را بر اختصار گذاشته ایم ، این بررسی را به فرصت دیگری موكول می كنیم و به همین نكات مختصر كه فهرست وار اشاره نمودیم ، بسنده می نماییم.

اما بعد دیگر ، تاثیری است كه نماز به طور مستقیم بر حالات روانی اطفال دارد و آن بر اثر نماز خواندن خود كودك حاصل می شود .

شروع نماز در سنین كودكی ، سبب می شود كه او این صفت حسنه را به صورت یك عادت معمول و سازنده در جسم و روان خود ، ملكه نماید و جزو برنامه های همیشگی زندگی خود ، قرار دهد و در نتیجه از همه فواید مترتب بر نماز ، در بعد سلامت روانی ( كه به برخی از آنها در این مجموعه مقالات اشاره شده است ) در آینده برخوردار گردد.

بعلاوه با شروع نماز در دوران كودكی ، مفاهیمی مثل خدا و مذهب و دستوراتی مثل تعالیم اسلامی ، چنان در ذهن پذیرنده و شفاف كودك كه هنوز سنگینی و تیرگی گناهان صفحه وجود او را ( در واقع ظرفیت های فكری و مغزی او را ) آلوده نكرده است ، جای می گیرد ، كه امكان شكاكی در این مقولت در آینده و نشخوارهای منفی بافانه فلسفی ، كه سر منشاء ماده گرایی ها و دنیا طلبی ها و بسیاری از بیماریهای روحی و روانی است ، بسیار كاهش می یابد .

این نكته بخصوص باید مورد توجه خانواده هایی قرار بگیرد كه با وجود آن كه خود را مسلمان میدانند اما وقتی كه فرزندشان به سن تكلیف می رسد او را به بهانه این كه :

“ هنوز خیلی كوچك است ! ” به خواندن نماز تحریك نمی كنند. این مسئله كه با كمال تأسف به خصوص در مورد دختر بچه ها كه سن تكلیف آنها پایین تر است ( 9 سالگی ) ، شیوع بیشتری دارد ، مسبب عوارض مخرب بسیاری در آینده كودك خواهد شد .

در حقیقت پدر و مادرانی كه با دلسوزی ساده اندیشانه ، فرزند خود را به برپاداری نماز تحریك نمی كنند ، خیانت بزرگی از جهت محروم نمودن كودك خویش از این نعمت بزرگ مرتكب می شوند چرا كه به این ترتیب گویی به آلودگی كودك خویش ، به انواع گناهان و انحرافات و بدبختیها و بیماریهای جسمی و روانی ، رضایت داده اند و او را به خسارت سنگین در دنیا و آخرت ، محكوم نموده اند .

و به همین دلیل است كه آیین مقدس اسلام و بخصوص ائمه بزرگوار شیعه (ع) با توصیه های مؤكد مسلمانان را به آموزش مرحله به مرحله نماز ، به كودكان فرا خوانده اند و حتی با این كه از مجازات ها و تنبیهات بدنی در مورد كودكان ، بخصوص قبل از 7 سالگی ، منع نموده اند در مورد تحریك به نماز گاهی امر به تنبیه كودكان فرموده اند. در این مورد در حدیثی معتبر از حضرت امام صادق (ع) آمده است كه فرمودند : چون پسر ، سه ساله شود ، پدر و مادر به او می گویند كه : هفت مرتبه بگو “ لا اله الا الله ” و چون سه سال و هفت ماه و بیست روز ، از عمرش بگذررد ، به او میی گویند كه هفت مرتبه بگوید : “ محمد رسول الله ” ، پس چهار سالش تمام شود به او می گویند كه هفت مرتبه بگوید : “ صلی الله علی محمد و آله ” پس چون پنچ سالش تمام شود او را وا می دارند ، كه خدا را سجده كند .

اما چون شش سالش تمام شود . نماز به یادش می دهند و به نمازش میدارند و چون هفت سالش تمام شد ، وضو را به او یاد می دهند و امر به نماز می كنند او را و چون نه سال تمام شود و وضو و نماز را بخوبی به او می آموزند و بر ترك وضو و نماز كنك بزنند . پس چون كودك وضو و نماز را یاد گرفت ، خداوند پدر و مادرش را خواهد آمرزید .(7)

مفاهیم عمیق این حدیث از جمله این كه اقامه نماز پس از اقرار به توحید و نبوت ( كه اساسی ترین اصول اعتقادی اسلام هستند ) قرار گرفته و این كه عمل به این حدیث ضامن آمرزش پدر و مادر تلقی شده است ، باید به دقت مورد توجه خانواده ها قرار بگیرد .

 

تاثیر نماز بر تلقین های سازنده روانی

پیامبر اكرم (ص): الصلوه قربان كل تقی نماز وسیله نزدیكی با تقوایان به خداست

“ تلقین ” از گذشته های دور تا عصر حاضر ، از پر راز و رمزترین و شگفتی بر انگیزترین ، پدیده های انسانی ، به شمار می آمده است و از جمله مواردی است كه منطق و دانش بشری حتی در عصر “ انفجار علوم ” هنوز به توجیه كامل علمی تعریف می شود ، كه سبب پذیرش از روی اعتقاد یك پیشنهاد می شود ، بدون آن كه زمینه منطقی مناسب برای چنین پذیرشی موجود باشد ” .(8)

تلقین به روشهای مختلف ممكن است ،انجام پذیرد. مثلا ممكن است از طرف شخصی به شخص یا اشخاص دیگر و یا حتی گاهی به صورت خود بخود انجام بپذیرد .

در هر صورت در قاموس تلقین كلمه “ نه ” وجود ندارد و بوسیله آن تقریبا هر كار غیر ممكنی ، ممكن می نماید . گاه حتی بر اثر تلقین چنان آثار و نتایج شگفت انگیزی پدید می آید ، كه سبب می شود برخی پدیده های مربوط به آن به امور غیبی نسبت داده شود و این موضوع گهگاه مورد سوء استفاده عده ای سودجو و فرصت طلب قرار گرفته است تا بوسیله آن خود را اشخاصی مقدس و مرتبط با غیب و ماوراء الطبیعه معرفی نمایند .

بعنوان مثال می توان به جلسات عجیب و غریب احضار ارواح اشاره نمود كه با كمال تاسف در سطح كشور اسلامی ما و حتی در بین قشر روشنفكر و مسلمان ، طرفداران بسیاری پیدا كرده است . حال آن مسائلی كه طرفداران این عملیات مسخره ( كه بوسیله حركت یك استكان یا نعلبكی بر حروف درج شده روی یك میز چوبی صورت می گیرد !؟! ) آن را جزو مسائل عجیب و خارق العاده مربوط به احضار ارواح ! می دانند ، از ساده ترین و پیش پا افتاده ترین مسائل قابل توجیه با پدیده تلقین است : هر یك از شركت كنندگان در جلسه احضار ارواح بوسیله تلقین به خود و البته به صورت ناخودآگاه اطلاعاتی را ضمن حركت استكان بر حروف روشن می سازد . كه دیگران به كلی از آن بی اطلاع بوده اند در نتیجه شخص با این كه بر اثر تلقین نمودن به خودش ، شخصا “ و ناخودآگاه اطلاعات خصوصی خویش را افشا كرده است ، این اثر را به روح نسبت می دهد. در نتیجه این شخص به صحت موضوع احضار ارواح اعتقاد شدید پیدا می كند تا جائیكه همه پیشگوئیهای روح به اصطلاح حاضر شده ! را در مورد آینده نیز باور می كند و هیچ بعید نیست كه مثلا “ اگر روح پیشگویی كند كه : فردا پای تو خواهد شكست ! شخص چنان به خود حتمی بودن وقوع پیشگوئی روح را تلقین نماید كه در كمال تعجب اطرافیان ، فردای آن روز پایش بشكند !؟! و در اثر این باز هم بازار تبلیغ برای قضیه و تلقین صحت آن گرمتر شود و معمولا در این جلسات یك آدم سودجو و شارلاتان هم پیدا می شود كه گهگاه خود را بعنوان “ مدیوم ” هم جا می زند و ضمن این كه ته دل به ریش بقیه حضار می خندد و در مواقعی كه نیاز به پیشگویی از آینده می شود ، یا تلقین های ایجاد شده در حاضرین به حدی نیست كه منجر به حركت استكان شود ، شروع به حركت دادن آن هر طور كه خودش دلش بخواهد می كند.

علاوه بر این قبیل مثالها سودجویی از پدیده تلقین ، در طیف گسترده ای از فعالیتهای بشری ، از تلقین یك فرد و عقیده خاص گرفته ، تا تبلیغات مختلف مثل تبلیغات تجارتی ( كه در همه اشكال خود فقط بر قدرت تلقین تكیه دارند )(9) را در بر می گیرد .

در این مورد سوء استفاده از تلقین بخصوص در مورد مسائلی كه ادعا می شود جنبه غیر مادی و ماورائی دارند ، همانطور كه ذكر كردیم به كرات به چشم می خورد و گاهی هم به صورت بازاری برای خالی كردن جیب افراد ساده اندیش در می آید. مثلا یك جنبه مهم دیگر از تلقین كه در آن مسائل مربوط به “ هیپنوتیزم ” مطرح است و گهگاه با تسخیر اراده افراد سبب پرده دری های شوم و افشای رازهای شخصی افراد می شود و درست به همین دلیل است كه این قبیل امور ، مثل هیپنوتیزم از سوی بسیاری از فقهای بزرگوار شیعه ( جز در مواردی كه ضروریات درمانی ایجاب می كند ) حرام اعلام شده است .

اما تلقین همان قدر كه می تواند مورد سوء استفاده قرار گیرد و مسبب ضرر رساندن به مردم بدلیل تحریف اذهان آنها از حقیقت یا كشف اسرار آنها و .. گردد ، می تواند در موارد بسیاری بعنوان یك پدیده مفید ، مورد استفاده و بهره برداری قرار بگیرد . و این امر با توجه به آنچه كه پیرامون قدرت شگرف تلقین در ممكن نمودن غیر ممكن ها گفتیم ، تحقق می پذیرد و این قبیل تلقین ها كه در جهت شیرین كردن زندگی انسان و موفق نمودن او در كارهایش ( مثلا در جهت اهدای سلامتی به او ) به كار برده می شوند را می توان “ تلقین های سازنده روانی ” نامید . بعنوان مثال چنانچه فرد دائما به خود تلقین كند كه آدم بیمار یا بدبختی است ، دیری نمی پایید كه بدبختی و مرض زندگی او را پر می كند ( تلقین مخرب روانی ) اما اگر شخصی دائما به خود بگوید كه من فرد سالم و نیرومند و خوشبختی هستم دیری نمی پاید كه خود را خوشبخت ترین و سالمترین فرد روی زمین احساس می كند .(10) در این مورد گاهی حتی خود غربیان ، پا را از دایره معقولات هم فراتر نهاده اند و حتی ادعا كرده اند كه آدمی كه در هفت آسمان یك ستاره هم ندارد و حتی ته جیبش یك پول سیاه هم پیدا نمی شود ! اگر چند روزی دائما به خود تلقین نماید كه من پولدارترین و سرمایه ترین آدم روی زمین هستم ، دیری نمی پاید كه در گنجهای آسمانها و زمین بر روی این آدم آسمان جل باز می شود و در مدت كوتاهی تبدیل به یك كاپیتالیست تمام عیار می شود !؟! (11)

توجیه علمی و پزشكی نیز در این قبیل موارد ، بدین صورت بیان می شود كه تلقین دائمی و توجه مداوم به سلامت و خوشبختی و یا حتی ثروتمند شدن در یك شخص باعث می شود كه به زبان روانشناسی برخی استعدادهای نهفته او ( كه در ضمیر ناخود آگاهش پنهان هستند ) و به زبان پزشكی برخی ناقل های عصبی (12) بخصوص ، كه غیر فعال بوده اند . بر اثر توجه و تلقین ( اثر قشر مغز و اراده ) پیدا و فعال شوند و آن شخص را به سمت سلامتی و خوشبختی هدایت كنند یا شم اقتصادی او را شكوفا سازند و مسبب موفقیت او در جهت ثروتمند شدن گردند .

با این اوصاف بدیهی است كه هر چه شخص از درجه تلقین پذیری بالاتری برخوردار باشد ، انواع تلقین از جمله این قبیل تلقین های سازنده روانی كه منجر به موفقیت او می شوند به نحو موثرتری عمل می كنند .

از طرفی ، علم و تجربه ثابت كرده اند كه انسان در برخی حالات خود ، از درجه تلقین پذیری بالاتری برخوردار می شود ، به عنوان مثال در اوج فلسفه هیپنوتیزمی ( سومنامبولیزم ) انسان در شرایطی قرار می گیرد كه حتی اگر به او تلقین كنند كه مثلا آتش سیگار دست تو را هرگز نخواهد سوزاند ، این تلقین چنان می كند كه شخص هرگز متوجه سوختن شدید پوست و عضلات دست خود ، نخواهد شد . ( البته باید توجه داشت كه این مثال ربطی به تلقین های سازنده روانی ندارد)

اما باید دید كه انسان در اوضاع معمولی در چه حالاتی می تواند خود را بیشتر در معرض تلقینات روانی ، قرار دهد و در چه شرایطی از درجه تلقین پذیری بالاتری برخوردار است .

با توجه نمودن به شرایط وپژه نمازگزار ، از نظر تكرار اقامه نماز در زمانهای خاص ، شرایط ویژه جسمانی مثل طهارت جسم ، پاك بودن لباس ، غصبی نبودن محل و .. ، الفاظ ، اذكار و توجهات خاص در هر كدام از بخشهای نماز . حركات خاص و سمبلیك (مثل سجده) ، همچنین نحوه قرارگرفتن همیشگی نمازگزار در مقابل قبله و در جریان میدانهای الكترومغناطیسی زمین ... و از طرف دیگر شناخت هایی كه نمازگزار از خداوند و اصول مذهب و دستورات آن ( از جمله در مورد نماز ) آموخته است یا بخصوص آنچه كه نمازگزار در مورد نماز تجربه كرده است ( مثلا حاجتهای متعددی كه بر سر سجاده نماز از خداوند طلب كرده و نتیجه گرفته است ) و عوامل بسیار متعدد دیگر ، همگی سبب می شوند كه فرد هنگام نماز در شرایط ویژه ای از تلقین پذیری قرار بگیرد و بر اثر آن ، آن چه به خاطر طلب آن از خدا ، به نماز خود توجه می كند و آن چه را كه در حین نماز ، در رابطه با آن به خود تلقین می نماید ، برایش حاصل می شود .

چرا كه تلقین ها و توجهات در این شرایط خاص ، منجر به فعال شدن ناقل های عصبی كه فرد را در جهت طلب حاجت خود یاری می نمایند ، می شود ، یا به زبان ساده تر تلقین در این شرایط ویژه سبب می شود كه فرد استعدادهای نهفته درونی خود را به كار اندازد و از آن در امور خود یاری بجوید .

بعنوان مثال معروف است كه هرگاه حكیم ابن سینا ، در مسائل علمی خود با مشكلی مواجه می شده است ، به اقامه دو ركعت نماز می پرداخته است . توجیه معمولی و صد البته درست قضیه ( صرفنظر از مسائل پزشكی ) این است كه ابن سینا برای حل مشكل فكری خود ، از درگاه خدا استمداد می نموده است .

اما توجیه علمی آن با توجه به ناقل های عصبی و مسائل مربوطه به آن (كه تفكر را هم جریانی ناشی از برخی تغییرات در ناقل های عصبی دستگاه اعصاب می داند ) این است كه ابن سینا ، به خاطر آن كه اعتقاد داشته است كه مشكل فكریش با نماز حل می شود (محتویات مطلوب حافظه) و اراده نموده است كه مشكلش را به این طریق حل كند ( استفاده از قشر مغز و تلقین ) سرانجام موفق می شده است كه ناقل های عصبی كه منجر به حل مشكل فكری او می شوند یا همان استعدادهای نهفته مانده ذهنی خویش را ، در خود فعال نماید و از آن در حل مشكل فكریش ، بهره ببرد.

به همین ترتیب عارف سترگی كه اراده می كند در نمازش ، عشق الهی را تقویت نماید ناقل های عصبی مربوط به عشق الهی را در نماز خود تقویت می كند و افزایش میدهد ، یا دانش آموزی كه اراده می كند ، اعتماد به نفس خود را بوسیله نماز افزایش بدهد ، به مرور اعتماد به نفس را به خود تلقین می كند و ناقل های عصبی مربوط به آن را فعال می سازد. یا كشاورز عامی ، كه در نماز خود ، طلب روزی حللا ، از درگاه الهی می كند ، در واقع ناقل های عصبی حركت دهنده در جهت كسب روزی حلال را در خود تقویت می نماید .( مثلا راههایی برای برداشت محصول بهتر و بیشتر ، كه تا آن روز به آن فكر نمی كرده یا متوجه آن نبوده است ، به ذهنش می رسد ) .

اما لازم به توجه موكد است كه همه این مسائل با توجه به دیدگاههای پزشكی و روانشناسی و صرفنظر از آن بخش از قضا و قدر الهی است كه مثلا كتاب “ اغراض ما بعد الطبیعه ” را برای حل مشكل فكری ابن سینا در مسیر او قرار می دهد ، یا باران رحمت الهی را پس از مدتها خشكسالی بر محصول آن كشاورز عامی ، فرو می آورد . بدین ترتیب واضح است كه هر كس با توجه به تصویری كه در ذهن خود ، از خوشبختی ترسیم نموده است ، می تواند با امداد از توجهات و تلقینات سازنده ای كه در شرایط ویژه تلقین پذیری ، در حین نماز انجام می دهد ، ناقل های عصبی دستگاه مغز و اعصاب خویش را به سمت مطلوب خویش هدایت كند و اراده و اختیار خود را در آن جهت ، تقویت نماید . و صد البته بالاترین و والاترین حد ممكن جایی است كه انسان هدف خود را رسیدن به آخرین درجه كمال كه همانا ، قرب الهی در سایه تخلق به اخلاق الهی ( كه همان راه معصومین (ع) است ) ، قرار دهد و بوسیله نماز ، این امر را كه همراه با خوشبختی دنیا و آخرت است ، پیوسته تقویت بنماید . اما در مورد تلقینات و توجهات ، این نكته هم قابل ذكر است كه این مقولات ، نه فقط در مواقع نمازهای یومیه ، بلكه در تمامی لحظات زندگی یك فرد می توانند با او همراه باشند ، اما بی شك در موقع نماز شرایط ویژه ای پدید می آید كه موقعیت نمازگزار را ممتاز می كند و سبب می شود كه تلقین های توأم با نماز در سایر لحظات زندگی و دیگر جلوه های آن نیز منشاء اثر باشند . از نقطه نظر پزشكی این شرایط ویژه می تواند متاثر از سایر ویژگیهای نماز ( از جمله زمان نماز ، مكان نمازگزار ، طهارت ، اذكار و الفاظ حین نماز ، وضعیت جسمی و روانی نمازگزار و .. باشند . به امید خدا ، در شماره های آینده با توجه به تاثیر نماز بر تلقین های سازنده روانی ، به چند نكته قابل توجه در این مورد ، اشاره خواهیم نمود.

پی نوشتها :

1. علاوه بر آیه شریفه قرآن ، احادیث متعددی از معصومین (ع) ، به خصوص پیامبر اكرم (ص) و حضرت علی (ع) ، مبنی بر این كه شیر مادر مفیدترین غذا برای كودك است ، به ما رسیده است .

2. برای مطالعه پیرامون محاسن متعدد تغذیه كودك با شیر مادر ، رجوع شود به متن سخنرانیهای استاد دكتر علی اصغر وحیدی ، در كلاسهای تئوری اطفال در دانشكده پزشكی دانشگاه علوم پزشكی كرمان .

حدیث از امام صادق (ع) ـ كافی جلد 6 صفحه 49

4. برای مشاهده این قبیل احادیث مراجعه كنید به كتاب ارزشمند حلیه المتقین ، اثر علامه بزرگ مجلسی (ره) ، صفحه 49

5.برای مطالعه درباره تاثیرات روانی تغذیه با شیر مادر رجوع كنید به مجموعه مقالات سمینارهای مربوطه و بخصوص تحقیقات آقای دكتر یاسمی ( روانپزشك )

6.رجوع كنید به مجموعه ارزشمند و بی نظیر “ اولین دانشگاه ،آخرین پیامبر ” اثر جاودانه شهید دكتر سید رضا پاك نژاد ـ جلد 21

7.حلیه المتقین ، علامه مجلسی (ره) صفحه 93

.روانپزشكی لینفورد ـ ریس ، ترجمه زیر نظر مرحوم دكتر عظیم وهابزاده ، صفحه 388

9. همان منبع صفحه 389

10. در این مورد ظاهرا بودا گفته است : “ خوشبختی چیزی نیست جز احساس خوشبختی ، ضمنا برخی از امثال و حكم از جمله ضرب المثل مشهور ایرانی : “ بخند تا دنیا به رویت بخندد ”“ بر همین موضوع دلالت می كنند .

11.برای مطالعه بیشتر درباره این موضوع رجوع كنید به كتابهای عجیب و بامزه خانم “ كاترین پاندر ” ( كشیش آمریكایی ) از جمله بخصوص در سرتاسر كتاب ؛ “ قانون توانگری ” ترجمه خانم گیتی خوشدل

12. در ادامه این مجموعه مقالات بحث هایی پیرامون ناقلهای عصبی و تعادل آنها كه به بهترین شكل توسط نماز این تعادل حاصل می شود ، خواهیم داشت ، ضمنا پیشنهاد می كنیم كه برای فهم بهتر مقاله “ تاثیر نماز بر تلقین های سازنده روانی ” ، آن را یك بار دیگر پس از مطالعه نكته سی و هشتم از این مجموعه مقالات ( تاثیر نماز بر تعادل ناقل های عصبی ) مطالعه فرمائید .

دکتر مجید ملک محمدی





نوع مطلب : نماز، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ

با سلام
من در این وبلاگ سعی کردم مطالب مفید و کارامدی راجع به نماز بنویسم امیدوارم که مورد توجهتون قرار بگیره .
منتظر نظرات خوبتون هستم.
مدیر وبلاگ : سیدمحسن چاوشی
موضوعات
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما راجع به مطالب وبلاگ چیست؟







جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :